Gmina Rudna

Województwo Dolnośląskie, Powiat Lubiński, Gmina Rudna, www.rudna.eu

Kliknij na obrazek by powiększyć

Imieniny

Wczoraj: Aleksandra Bazylego
Dziś: Jana Wiktora
Jutro: Heleny Wieslawy

Nasza Gmina

Ratusz

Rynarcice

Rynarcice

1.1. Dawne nazwy wsi.

Reynhertsdorf- 1317-18r. i 1319 r., Reynhartsdorf- 1459 r., Rimersdorf GroB -1789r. i potem zamiennie z GroB Rimersdorf do 1945r. Odtąd – Rynarcice.

1.2. Etymologia nazwy wsi.

Nazwa patronimiczna od imienia Reinhord (por. pierwotne brzmienie nazwy); pochodzenia niemieckiego.

1.3. Historia wsi i dóbr.

Pierwsze wzmianki o Rynarcicach pochodzą z dokumentów książęcych z lat 1317-1318 i 1319r. wydanych przez księżną Matyldę Głogowską i jej synów Henryka i Jana, gdzie wymienieni są Zwoto i Preczlaus z Reynhersdof. Istnieje przypuszczenie, iż już w tym czasie znajdowała się we wsi jakaś siedziba, brak jednak na to potwierdzenia w źródłach. W dokumencie z 1357r. wymieniony był natomiast Nickel von Rinherdsdorf, który wraz z okolicznym rycerstwem i mieszczaństwem lubińskim złożył hołd księżniczce Agnieszce.

W XIV w, wzniesiono w Rynarcicach kościół p.w. św. Marcina. Z 1360r. pochodzi informacja, iż Bernhard Schlidow odkupił od Reinharda von Susk patronat nad kościołem. Ołtarz główny datowany dokumentami na 1494r. zawierał wizerunki patronów kościoła: NM Panny i św. Marcina. W 1524r. został przejęty przez ewangelików, którzy utworzyli szkołę. W XVI w. dobra tutejsze należały do rodziny von Stoschów wywodzących się z Mojęcic. Na skutek kilkakrotnego podziału majątku rodziny w 2 poł. Tegoż stulecia Rynarcice przypadły w udziale w 1595r. Friedrichowi von Stosch, który 1586r. pojął za żonę Susannę von Zedlitz, zmarł zaś w 1615r. i zostal pochowany w grobowcu w tutejszym kościele. O siedzibie wówczas także nic nie wiadomo. Skoro jednak właściciel dóbr zasłużył sobie na tak okazały pochówek, wnioskować można, iż siedziba ta była na miarę jego zasług. W czasach Friedricha von Stoscha majątek nie stanowił lenna książęcego. Wojna trzydziestoletnia przyniosła wsi duże straty; spłonął wówczas, m.in. dom parafialny. W 1719r. majętność zakupił Abraham, Friedrich von Pamwitz z Piotrowic. Nie wiadomo jak długo był jej właścicielem. Kolejno posiadali Rynarcice von Reder oraz Heinrich Ferdinand von Nickisch (1789r.), którego główną siedzibą były Miłoradzice. Jak się zdaje istniejąca wówczas siedziba zachowała w swym zasadniczym zrębie swój kształt do dziś. W 1830r. dobra należały Kraube’go, w 1841r. zakupił je Britt. W 1876r. właścicielem dóbr był Anton Schlieben, w 1886r.- Bruno Lobbecke z Brunszwiku, który 1894r. sprzedał majątek hrabiemu Friedrichowi von der Asseburg- Falkenhein (w tym także drugi folwark na przeciwległym krańcu wsi). W 1917r. nabył dobra fabrykant fortepianów z Berlina- Edwin Bechstein, jednakże już po roku zbył je na rzecz doktora praw Wilhelma Guttlera. Ten zachował je aż do wybuchu II wojny światowej, doprowadzając do wysokiej stabilizacji, był udziałowcem mleczarni w Rudnej. W czasie wojny majątek należał do barona von Botelenberga.

Obecny dwór w Rynarcicach, jakkolwiek istnieją pewne przesłanki co do jego średniowiecznej proweniencji, pochodzi w swym zrębie z 2 poł. XVII w. Jest to założona na planie prostokąta dwukondygnacyjna budowla z naczółkowym mansardowym dachem. Nie uległa ona na przestrzeni dziejów zasadniczej przebudowie. Prawdopodobnie na początku XIX w. dobudowano na osi elewacji zachodniej dwukondygnacyjne skrzydła. W tej formie dwór przetrwał do końca XIX w. Wówczas od południa dostawiono skrzydło a korpus przybudówkę z urządzeniami sanitarnymi. Na osi fasady wzniesiono przedsionek, przebudowano otwory okienne, zaś skrzydło uzyskało szczyt z dekoracją sztukatorską. Przebudowa dotyczyła również układu komunikacyjnego; zagospodarowano do celów mieszkalnych poddasze. Kolejna generalna przebudowa zmieniająca układ miała miejsce w 1973r. Od zachodu, na tyłach pałacu, przylegał do terenu folwarku ogród ozdobny.

Śladami po nim są dwa buki purpurowe, cisy i modrzewie. Biorąc pod uwagę wiek tych drzew datować go można na połowę XIX w. Natomiast w latach 70-tych XIX w. otaczającą ogród łąkę zadrzewiono tworząc niewielki park typu swobodnego, przed pałacem zaś gazon z lipami i modrzewiami. Wówczas też nastąpiło wydzielenie części przypałacowej od majdanu gospodarczego.

1.4. Układ przestrzenny wsi.

Rynarcice są w swym historycznym układzie wsią wielodrożną. Na zachodnim jej krańcu, przy zakolu drogi wschód- zachód, znajduje się drugi folwark z pałacem, których historię omówiono powyżej. Wiedzie doń brukowany granitową kostka dojazd od owej głównej drogi; wybrukowany jest również dziedziniec gospodarczy. W zabudowie, ułożony w kształt wydłużonego czworoboku występują pewne braki. Część należąca do pałacu jest wygrodzona drewnianym płotem na ceglanej podmurówce (scheda po przebudowie z k. XIX w.). Zabudowa gospodarcza pochodzi z lat od początku XIX w. do lat 20-tych XX w; wśród niej zwraca uwagę powozownia oraz obok niej obora z data 1905r. i inicjałami G. v .d. A. W centrum wsi, na wzniesieniu terenu położonym po północnej stronie wspomnianej drogi wiejskiej, znajduje się kościół otoczony terenem d. cmentarza obwiedzionego kamiennym murem. Na wschodnim krańcu wsi, na południe od tejże drogi, widoczne są pozostałości drugiego, wspomnianego w części historycznej, folwarku z domem zarządcy. Droga zaś wiedze dalej na wschód ku wzniesieniom w pocz. XX w. zabudowaniom stacji kolejowej położony przy lini Rudna Gwizdanów- Lubin.

Postuluje się objęcie wsi strefa obrony krajobrazowej. Dla folwarku i pałacu z parkiem przewiduje się strefę ochrony konserwatorskiej ‘’B’’. Słusznie również wydaje się wyznaczenie strefy ochrony ekspozycji na wzgórze kościelne z drogi na odcinku przy folwarku z pałacem.

1.5. Tabelaryczne zestawienie danych.

Gmina wiejska				Dobra		Instytucje publiczne i przemysł
Rok	Areał	Domy	Ludność	Areał	Ludność
1789			174 +*114			Kościół ewangelicki + szkoła, 2 browary, 2 karczmy, 4 młyny.
1830		36 +*21	311 +*142			cegielnia
1845		43 +*24	322 +*164			Kuźnia, 2 warsztaty lniarskie
1876				437 *223
1885	149 +*33	57 +*20	207 +*96	448 *223	90 +*36
1895	149 +*33	36 +*17	207 +*78	448 *223	90 +*34	gorzelnia
1908	149 +*33	36 +*14	198 +*63	710 *223	88 +*26
1917				703 *223		Tartak, hodowla wdrożeniowa nowych odmian ziemniaków.
1937						Płatkarnia ziemniaków