Kliszów
1.1. Dawne nazwy miejscowości.
Kleschau – 1409 r., Clischau – 1470 r., Villa Cletsov – 1580 r., Clesow – 1580 r., Klieschau – 1787 r., I potem do 1945 r., Odtąd Kliszów.
1.2. Etymologia nazwu wsi.
Wg nauki niemieckiej (Damroth) jest to nazwa słowińskiego pochodzenia; jej pierwotne brzmienie to Kleszczów – od kleszcza (owad). Natomiast Rospond uważa ją za patronimiczną, tj. wywodzącą się od nazwy osobowej Kliszów ( skrót Klimenta).
1.3. Historia wsi i dóbr.
Miejscowość o średniowiecznej proweniencji. Jednakże źródła wymieniają z nazwiska dopiero właścicieli tutejszych rycerskich dóbr. W XVII i XVIII w., byli to przedstawiciele rodzin von Tadden, von Uechtritz i von Kreckwitz. W 1878 r. dobra należały do von Strbenskych, którzy figurują jako posiadacze majatku jeszcze w 1830 r. (rotmistrz von Strbensky). W 1844 r. wzniesiono nowy budynek szkolny. W 1845 r. należą do Schönborna, zaś w 1876 r. do Hugona Heraulta von Hautcharmoy. Około 1891 r. zostały zakupione od tegoż przez Ferdinanda Wilhelma Weinkauffa, który utrzymał je w swych rękach do lat 30 – tych XX w. w 1937 r. dobra zostały rozparcelowane. Do majątku w Kliszowie należał również folwark w pobliskich Gawłowicach (Gäblitz).
1.4. Układ przestrzenny wsi.
Wieś posiada zabudowę luźno rozrzucona w stosunku do głównej drogi wschód – zachód. W południowo – zachodniej jej części ( przy skrzyżowaniu w kierunku Radomiłowa) znajduje się park, prawdopodobnie niegdyś sentymentalny z 1 poł. XIX w. przekształcony na początku XX w., ze wzgórzem na którym wznosił się niegdyś pałac, zniszczony po 1945 r. Lokalizacja ta oraz zwarty prostokątny rzut budowli na mapach z XIX w. mogą sugerować, iż był to pierwotnie dwór o obronnym charakterze. Od wschodu przylegały doń zabudowania rozległego folwarku ukształtowanego w dwa sąsiadujące ze sobą czworoboki. Czytelnym do dziś elementem założenia jest również wysadzana lipami aleja wiodąca na wzgórze pałacowe z południowego-wschodu. Zwraca uwagę niefortunna lokalizacja nowego domu mieszkalnego w bezpośrednim sąsiedztwie tej drogi. Strefą ochrony postuluje się objąć park wraz z zachowanymi w większości zabudowaniami gospodarczymi folwarku.
1.5. Tabelaryczne zestawienie danych statystycznych dla Kliszowa i Gawłowic.
|
Gmina wiejska |
Dobra |
Instytucje publiczne i przemysł |
||||
|
Rok |
Areał |
Domy |
Ludność |
Areał |
Ludność |
|
|
1787 |
|
|
134 *35 |
|
|
wiatrak |
|
1830 |
|
34 |
2009
|
|
|
Cegielnia, gorzelnia w przysiółku Gawłowice |
|
1845 |
|
26 *8 |
163 *35 |
|
|
Szkoła ewangelicka od 1844 r., kuznia |
|
1876 |
|
|
|
191 |
|
|
|
1885 |
78 *15 |
19 *6 |
104 *28 |
192 |
52 |
|
|
1895 |
77 *18 |
18 *5 |
78 *17 |
193 |
42 |
|
|
1908 |
95 |
22 |
98 |
355 |
74 |
|
|
1930 |
|
|
|
357 |
|
|
|
1937 |
|
|
|
|
|
Dobra podzielone |
*dane dotyczą przysiółka Gawłowice
1.1.Dawne nazwy wsi.
Gebilwicz – 1418 r., Gaeblitz – 1787 r., Gablitz – do 1945 r.,
Odtąd-Gawłowice.
1.2.Etymologia nazwy wsi.
Jest to nazwa patronimiczna od imienia Gaweł.
2.Strefy ochrony konserwatorskiej oraz wykaz elementów objętych ochroną konserwatorską.
2.1. Strefy ochrony konserwatorskiej
2.1.1. Wyznaczono strefę „B” ochrony konserwatorskiej dla parku z ruinami dworu
2.1.2. Wyznaczono strefę „W” ochrony archeologicznej dla stanowisk nr 355,384
2.2. Wykaz zabytków architektury i budownictwa
Zabudowa wsi
Dom mieszkalny nr 2
Dom mieszkalny nr 3
Budynek gospodarczy przy nr 3
Dom mieszkalny nr 5
Budynek gospodarczy przy nr 5
Dom mieszkalny nr 7
Dom mieszkalny nr 12
Budynek gospodarczy przy nr 12
Dom mieszkalny nr 19
Dom mieszkalny nr 25
Budynek gospodarczy przy nr 25
Dom mieszkalny nr 26
2.2.1. Inne elementy objęte ochroną
Park dworski, wpisany do rejestru zabytków pod nr 621/L, dnia11.03.1982
2.3. Stanowisko archeologiczne
Obszar AZP 71-22
355.Grodzisko chronologia : średniowiecze XIII wiek
Decyzja konserwatorska o wpisie do rejestru zabytków numer: 21/79/64
Otoczona strefą „W” – ochrony archeologicznej
356. Ślad osadnictwa chronologia : XIV-XV wiek
357.Osada chronologia : wczesne średniowiecze XI-XII wiek
Ślad osadnictwa chronologia XIV-XV
358.ślad osadnictwa chronologia :XIV-XV wiek
359.ślad osadnictwa chronologia :XIV-XV wiek
360.Osada chronologia :XIV-XV wiek
Obszar AZP 72-22
382.Ślad osadnictwa chronologia: średniowiecze ,XII-XIV wiek
383.Ślad osadnictwa chronologia :pradzieje
Ślad osadnictwa chronologia :wczesne średniowiecze
Ślad osadnictwa chronologia: średniowiecze XIV-XV wiek
384.Grodzisko pierścieniowate chronologia :wczesne średniowiecze
Decyzja konserwatorska o wpisie do rejestru zabytków nr : 5/10/64
Otoczono strefą „W” – ochrony archeologicznej
385.Osada kultury Łużyckiej
Osada chronologia :wczesne średniowiecze
Osada kultury przeworskiej chronologia : II-I wiek p. n. e
Osada chronologia :pradzieje
Kliszów









