Gmina Rudna

Województwo Dolnośląskie, Powiat Lubiński, Gmina Rudna, www.rudna.eu

Tuesday, Nov 25th

Last update12:04:54 PM GMT

Naszą witrynę przegląda teraz 67 gości 
You are here Historia Gwizdanów
 
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
 
Kliknij na obrazek by powiększyć

Imieniny

 
Wczoraj: Flory Emmy
Dziś: Katarzyny Erazma
Jutro: Delfiny Sylwestra
 
Reklama

Ratusz

 

Gwizdanów

Email Drukuj PDF

Gwizdanów

1.1. Dawne nazwy wsi.

Gwizdanovo – 1265 r., Gwizdawon -1289 r., Gwyzdanow – 1297 r., Gwisdanow – 1295 r., Gwizdanowo ok. 1300 r., Gvisganow – 1318 r., Weisdna – 1580 r., Queisen – 1687/88, 1818 r., Queiβen – 1830 r., 1845 r. i później – do 1945  r. Odtąd – Gwizdanów.

1.2. Etymologia nazwy wsi.

Damroth wywodzi nazwę od imienia (nazwiska) osoby, tu: Gwizdana. Adamy również uważa ją za słowiańską lecz tłumaczy dosłownie: Gwizdanow = Pfeiferdorf. Rospond, podobnie jak Damroth, skłania się za nazwą dzierżawczą od nazwiska Gwizdan.

1.3. Historia wsi.

 

W 1289 roku wymieniony jest po raz pierwszy proboszcz parafii w Gwizdanowie, Wenzeslaus, w dokumencie biskupa wrocławskiego Tomasza. Miejscowość stanowiła w tym czasie własność biskupa wrocławskiego i pozostała nią aż do sekularyzacji Prus w 1810 r. Następnie znalazła się w obrębie domeny królewskiej. Niezależnie od tejże istniało tu wolne sołectwo (po raz ostatni wzmiankowane w 1845 r.). Zapewne też w oparciu o nie wykształciła się we wsi własność gminna. W 1842 r. wzniesiono nowy budynek istniejący przy kościele św. Urszuli szkoły katolickiej. Parafia obsługiwała wówczas okoliczne miejscowości; Kębłów, Gawrony, Wysokie.

Jak się zdaje szczególny rozkwit wsi przypada na okres po 1856 r., kiedy powstała tu węzłowa stacja kolejowa na linii Wrocław – Rzepin wraz z towarzyszącymi jej urządzeniami. Stacja ta obsługiwała również pobliską (2,5 km ) Rudną do momentu, gdy wybudowano tam dworzec w 1901 r. W następnej kolejności uruchomiono również połączenie odnogą do Lubina. Liczba ludności Gwizdanowa  wzrosła wówczas niemal czterokrotnie i jak można przypuszczać , część z niej znalazła zatrudnienie przy obsłudze kolei. Na lata po 1856 r. przypada również boom budowlany. Większość z dzisiejszej mieszkalnej zabudowy osady  pochodzi z tego czasy.

Kościół katolicki p.w. św. Urszuli, pierwotnie średniowieczny, został wzniesiony w latach 1871-1872 z wykorzystaniem starych fundamentów pośród otaczającego cmentarza. Na cmentarzu tym, prócz pochówków katolickich znajdują się również prawosławne, albowiem po 1945 r. w ramach akcji „Wisła” rozlokowana została w okolicy ludność przesiedlona ze wschodnich terenów Polski.

 

1.4. Układ przestrzenny wsi.

 

Pierwotnie osada o układzie zbliżonym do owalnicy z centralnym placem o tym kształcie, na którym wznosił się kościół z cmentarzem i  odchodzącymi odeń promieniście drogami. Ten pierwotny ośrodek osadniczy położony był w pewnym oddaleniu na północ od drogi do Chobieni (przeprawa przez Odrę). W momencie wybudowania stacji kolejowej zabudowa osady przeniosła się w pobliże tej drogi (rzędowo wzdłuż niej oraz przy odcinkach dróg łączących ją ze starą osadą). Zabudowa Gwizdanowa utraciła wówczas wiejski charakter. Powstają domy o typie podmiejskim. Proponuje się dwie strefy ochrony konserwatorskiej „B”, rozłączne: jedną dla dolinki ze stawem i kościołem w centrum (czyli najstarszego ośrodka osadniczego) , drugą zaś dla węzła kolejowego.

 

1.5. Tabelaryczne zestawienie danych statystycznych

 

Gmina wiejska

Dobra

Instytucje publiczne i przemysł

Rok

Areał

Domy

Ludność

Areał

Ludność

 

1787

 

 

98

 

 

Kościół katolicki i szkoła, młyn wodny

1830

 

23

107

 

 

Wolne sołectwo, karczma, kuźnia

1845

 

24

122

 

 

 

1856

 

 

 

 

 

stacja kolejowa z urządzeniami towarzyszącymi

1885

325

35

409

 

 

 

1895

328

39

369

 

 

 

1908

 

40

354

 

 

 

1926

317

 

410

 

 

 

1939

 

 

375

 

 

 

 

  1. 2. Strefy ochrony konserwatorskiej oraz wykaz elementów objętych ochroną konserwatorską

2.1. Strefy ochrony konserwatorskiej

2.1.1. Wyznaczono strefy „B” ochrony konserwatorskiej dla:

- zabudowy wsi w jej północno – wschodniej części wraz z położonym na cmentarzu kościołem z plebanią i wzniesioną nieopodal szkołą;

- zespołu dworca kolejowego z zabudową towarzyszącą.

2.1.2. Wyznaczono strefę „K” ochrony krajobrazu kulturowego dla wsi w części południowo – zachodniej.

2.1.3. Wyznaczono strefę „E” ochrony ekspozycji panoramy wsi od strony południowo – zachodniej.

W strefie tej należy nową zabudowę tak kształtować aby nie stanowiła ona konkurencji dla dominanty krajobrazowej jaką jest wieża kościoła

2.1.4. Wyznaczono strefę „OW” – obserwacji archeologicznej dla miejscowości o średniowiecznej metryce

2.2. Wykaz zabytków architektury i budownictwa

Kościół p.w. św. Urszuli, 1871-72, 1974/75

Mur wokół cmentarza przykościelnego

Plebania

Szkoła parafialna

Zespół dworca kolejowego

Dworzec kolejowy

Wiata peronowa

Wieża ciśnień

 

Zabudowa wsi

Dom mieszkalny nr 23

Dom mieszkalny nr 25

Dom mieszkalny nr 26

Dom mieszkalny nr 36

Dom mieszkalny nr 37

Dom mieszkalny nr 39

Dom mieszkalny nr 44 do 47

 

2.3.Stanowiska archeologiczne

Obszar AZP 71-21

277. ślad osadnictwa chronologia: VI- 1 połowa X wieku

ślad osadnictwa chronologia: XIV – XV wiek

osada chronologia: nieokreślona

stanowisko numer 3/41

 

278. ślad osadnictwa kultury przeworskiej chronologia: II-III

wiek

stanowisko numer 4/42

 

279. osada? Kultury łużyckiej chronologia: III-V okres epoki

brązu

ślad osadnictwa chronologia: VI – 1 połowa Xwieku

ślad osadnictwa chronologia: XIV-XV wiek

stanowisko numer 5/43

 

280. osada? chronologia: pradzieje

ślad osadnictwa? kultury przeworskiej?

ślad osadnictwa chronologia: VI- 1 połowa X wieku

ślad osadnictwa chronologia: XIII-XV wiek

stanowisko numer 6/44

 

281. osada? chronologia: pradzieje

osada? kultury łużyckiej chronologia: V okres epoki brązu – okres

halsztacki

ślad osadnictwa chronologia: 2 połowa XIII-XV wiek

stanowisko numer 8/46

 

282. osada chronologia: XIV-XV wiek

stanowisko numer 9/47

 

 

Ta strona używa plików cookie. Aby dowiedziec sie wiecej na temat plikow cookie czytaj dalej.

Akceptuje pliki cookie z tej witryny.

EU Cookie Directive Module Information